Giriş ve Kavramsal Çerçeve
Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin gündelik yaşam pratiklerine ve kurumsal iş modellerine entegrasyonu, dijital dönüşüm süreçlerinin en dinamik evrelerinden birini teşkil etmektedir. Özellikle üretken yapay zekânın (generative AI) yaygınlaşması, bireylerin bilgiye erişim ve içerik üretim alışkanlıklarını dönüştürürken; kurumsal ölçekte yapay zekâ, iş süreçlerinde verimlilik ve otomasyon sağlayan stratejik bir girdi haline gelmiştir. Gelişmekte olan ekonomilerde bu dönüşümün seyrini, hızını ve sektörel izdüşümlerini izlemek, ulusal dijitalleşme politikalarının etkinliği açısından kritik bir göstergedir.
Bulgular ve Tartışma
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan güncel araştırma sonuçları, Türkiye’de yapay zekâ adaptasyonunun hem bireysel hem de kurumsal boyutta belirgin bir ivme yakaladığını ve genel kullanım oranının önceki yıla kıyasla yaklaşık iki katına çıktığını ortaya koymaktadır (TÜİK, 2026).
Bireysel kullanım dinamikleri incelendiğinde, üretken yapay zekâ araçlarının benimsenme hızının kayda değer bir sıçrama gösterdiği görülmektedir. 2025 yılında %19,2 seviyesinde olan bireysel üretken yapay zekâ kullanım oranı, 2026 yılı itibarıyla %37,6 düzeyine ulaşmıştır (TÜİK, 2026). Bu artış, kullanıcı dostu arayüzlerin yaygınlaşması, dil modellerinin erişilebilirliğinin artması ve bireysel üretkenlik arayışının tabana yayılmasıyla açıklanabilir.
Kurumsal alanda ise girişimlerin yapay zekâ teknolojilerini süreçlerine dâhil etme oranı, bireysel kullanım oranının gerisinde seyretmekle birlikte güçlü bir büyüme eğilimi sergilemektedir. Girişimlerde genel yapay zekâ kullanım oranı 2025 yılındaki %7,5 seviyesinden, 2026 yılında %14’e yükselmiştir (TÜİK, 2026). Girişimlerin ölçeklerine göre yapılan analiz, teknoloji adaptasyonu ile işletme büyüklüğü arasında doğrudan pozitif bir korelasyon olduğunu göstermektedir:
- 10–49 çalışan istihdam eden küçük ölçekli girişimlerde kullanım oranı %12,8 düzeyindedir (TÜİK, 2026).
- 50–249 çalışan aralığındaki orta ölçekli girişimlerde bu oran %17’ye çıkmaktadır (TÜİK, 2026).
- 250 ve daha fazla çalışan istihdam eden büyük ölçekli işletmelerde ise yapay zekâ adaptasyon oranı %37,1’e ulaşmaktadır (TÜİK, 2026).
Bu asimetri, yüksek yatırım sermayesi, teknik altyapı gereksinimi ve kurumsal veri hacminin büyük işletmelere sağladığı entegrasyon avantajından kaynaklanmaktadır.
Yapay zekâ kullanımının sektörel dağılımı (2026), dijitalleşmeye yatkın ve bilgi-yoğun alanlar ile emek-yoğun ve geleneksel sektörler arasında belirgin bir ayrışmaya işaret etmektedir (TÜİK, 2026):
| Sektör | Yapay Zekâ Kullanım Oranı (%) JPG |
| Telekomünikasyon, programlama ve bilişim | %63,7 |
| Yayımcılık, radyo-TV ve içerik | %57,1 |
| Bilgisayarların ve iletişim araç ve gereçlerinin onarımı | %32,4 |
| Finans ve sigorta faaliyetleri | %30,2 |
| Gayrimenkul faaliyetleri | %25,8 |
| Toptan ve perakende ticaret | %12,7 |
| Ulaştırma ve depolama | %9,7 |
| İnşaat | %6,9 |
Veriler, yazılım, veri analitiği ve dijital içerik üretimiyle doğrudan ilişkili sektörlerin (%63,7 ve %57,1) yapay zekâ entegrasyonunda başı çektiğini doğrulamaktadır (TÜİK, 2026). Buna karşın, fiziksel operasyonların ağırlıklı olduğu lojistik/depolama (%9,7) ve inşaat (%6,9) gibi alanlarda dönüşümün henüz başlangıç aşamasında olduğu, sahadaki operasyonel süreçlerin otomasyonu için daha yüksek maliyetli altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyulduğu görülmektedir (TÜİK, 2026).
Sonuç
Elde edilen bulgular; Türkiye’de yapay zekâ teknolojilerinin bireysel düzeyde tabana hızla yayıldığını, kurumsal tarafta ise ölçek büyüklüğü ve sektörel dijital olgunluk düzeyi ile paralel biçimde katmanlı bir seyir izlediğini ortaya koymaktadır (TÜİK, 2026). İlerleyen süreçte politika yapıcıların ve sektör temsilcilerinin, özellikle KOBİ ölçeğindeki girişimler ile lojistik ve inşaat gibi geleneksel sektörlerde yapay zekâ adaptasyonunu teşvik edecek stratejilere odaklanması kritik önem arz etmektedir.
Kaynakça
- TÜİK. (2026). Yapay Zeka İstatistikleri 2026 Bülteni. Türkiye İstatistik Kurumu, Ankara.
Yorumlar (0)