Artificial General Intelligence (AGI) – (Genel Yapay Zekâ)

Artificial General Intelligence (AGI) veya Genel Yapay Zekâ, insanın sahip olduğu genel bilişsel yeteneklere benzer şekilde, farklı alanlardaki problemleri öğrenebilen, anlayabilen, akıl yürütebilen ve yeni durumlara uyum sağlayabilen varsayımsal yapay zekâ sistemlerini ifade eder. Günümüzde kullanılan yapay zekâ uygulamalarının büyük çoğunluğu yalnızca belirli görevlerde uzmanlaşmış Dar Yapay Zekâ (Narrow AI) sistemlerinden oluşurken, AGI tek bir göreve bağlı kalmaksızın çok çeşitli zihinsel faaliyetleri yerine getirebilecek genel amaçlı bir zekâyı temsil etmektedir. AGI kavramı henüz araştırma aşamasındadır ve bugün kamuya açık olarak insan düzeyinde genel zekâya sahip olduğu doğrulanmış herhangi bir yapay zekâ sistemi bulunmamaktadır.

AGI’nin temel özelliği, farklı alanlarda edindiği bilgi ve deneyimleri yeni problemlere aktarabilmesi, sınırlı örneklerden öğrenebilmesi, soyut kavramlar arasında ilişki kurabilmesi ve daha önce karşılaşmadığı durumlarda mantıklı çözümler üretebilmesidir. Böyle bir sistem yalnızca dil üretmek veya görüntü tanımak gibi tek bir görevi yerine getirmekle kalmayacak; matematiksel problem çözme, bilimsel araştırma, yazılım geliştirme, stratejik planlama, yaratıcı üretim ve fiziksel dünyada karar verme gibi çok farklı görevleri tek bir bütünleşik zekâ yapısıyla gerçekleştirebilecektir. Bu amaç doğrultusunda büyük dil modelleri, pekiştirmeli öğrenme (Reinforcement Learning), çok modlu yapay zekâ (Multimodal AI), bilgi temelli sistemler, dünya modelleri (World Models) ve ajan tabanlı yapılar (AI Agents) gibi birçok yaklaşım AGI araştırmalarında değerlendirilmektedir.

Genel yapay zekânın başarıyla geliştirilebilmesi durumunda sağlık, eğitim, bilim, mühendislik, kamu yönetimi ve endüstri başta olmak üzere birçok alanda önemli dönüşümler yaratabileceği öngörülmektedir. Bununla birlikte AGI; güvenlik, kontrol edilebilirlik, etik, hesap verebilirlik, iş gücü üzerindeki etkiler ve insan değerleriyle uyum (AI Alignment) gibi kritik sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle uluslararası araştırma kuruluşları ve teknoloji şirketleri, AGI geliştirme çalışmalarını güvenli yapay zekâ ilkeleri doğrultusunda yürütmeye çalışmaktadır. AGI, teorik olarak Artificial Superintelligence (ASI) öncesindeki aşama olarak kabul edilmekte ve yapay zekâ araştırmalarının uzun vadeli hedeflerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Ancak AGI’nin ne zaman geliştirilebileceği veya hangi teknik yaklaşımla gerçekleştirileceği konusunda bilim dünyasında ortak bir görüş bulunmamaktadır.